أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

290

آثار الباقيه ( فارسى )

نسبت نصف اين عدد است به شصت بنابراين چون ابو جعفر نصف عدد سالها را در سه ضرب كند و بر چهار تقسيم نمايد سه ربع همه عدد را گرفته و اين مقدار بر پنج يك و شش يك جميع ساليان به اندازه نسبت نصف اين سالها به شصت زائد است و چون با اين ميزان اجزاى شصت‌گانه ساعت را كه دقايق باشد حساب كند و از مجموع كم نمايد پنج يك و شش يك سالها را بدست آورده و بقيه اعمال مطابق قواعدى است كه در پيش گفته شد . طرز شناسايى اول سالهاى يزدگردى و چند نوع سال ديگر هرگاه بخواهيم آغاز سالى از سالهاى يزدگردى را بشناسيم بايد سالهاى تام آن را گرفت و عدد سه را بر آن افزود و مجموع را هفت هفت طرح كرد و در نتيجه علامت آغاز فروردين بدست خواهد آمد و اگر ماهى ديگر غير از فروردين را بخواهيم براى سالهاى تامى كه از آن تاريخ گذشته به غير از آبان‌ماه كه نبايد براى آن چيزى گرفت ، براى هر ماهى دو روز مىگيريم و بر روزى كه آغاز فروردين است ميافزاييم و مجموع را هفت هفت طرح مىكنيم و آنچه باقى ماند علامت آغاز آن ماهى است كه مطلوب ما بود . در تاريخ مجوس كه از هنگام كشته شدن يزدگرد آغاز شده بايد بر سالهاى تام آن همواره عدد پنج را بيفزود و اعمال سابقه خود را تكرار كرد اگر ماه‌هاى فارسى را در آن به كار برده باشيم . اگر ماه‌هاى اهل سغد و يا خوارزم را به كار بسته باشيم همواره بر سالهاى تام عدد سه را مىافزاييم و مجموع را هفت هفت طرح كرده و در نتيجه علامت آغاز نوسرد و يا ناوسارجى بدست خواهد آمد سپس براى هر ماهى كه منقضى شده بر علامت نوسرد دو روز مىافزاييم و بعلامت آن ماه خواهم رسيد . اگر بخواهيم كبيسه‌اى را كه فارسيان پيش از زوال استقلال خود به كار مىبستند بشناسيم سالهاى فارسى را از آغاز زوال سلطنت يزدگرد كه مبناى تاريخ